Bezpieczne zakupy
Idosell security badge

Lipa — czarne złoto ogrodnika, czyli jak zrobić najlepszy kompost i naturalny nawóz

2023-07-03
Lipa — czarne złoto ogrodnika, czyli jak zrobić najlepszy kompost i naturalny nawóz

W kul­tu­rze sło­wiań­skiej lipa odgry­wała rolę świę­tego drzewa, chro­nią­cego przed zagro­że­niami, w tym przed pio­ru­nami i złymi duchami.

Dla sta­ro­żyt­nych Gre­ków sta­no­wiła sym­bol czy­sto­ści i nie­win­no­ści. Jan Kocha­now­ski napi­sał o niej fraszkę, a dziś cenimy ją przede wszyst­kim jako mio­do­dajną roślinę o won­nych, roz­kwi­ta­ją­cych na początku lata kwia­tach. Z arty­kułu dowiesz się, skąd pocho­dzi lipa, czy jest mio­do­dajna, a także jakie są wła­ści­wo­ści lipy oraz czy lipowe liście to dobry doda­tek do kom­po­stow­nika.

Lipa — czarne złoto ogrodnika, czyli jak zrobić najlepszy kompost i naturalny nawóz | Botaniki

Lipa — rodzimy gatu­nek mio­do­dajnej rośliny

Lipa (Tilia), to rodzaj drzew nale­żący do rodziny śla­zo­wa­tych (Malva­ceae Juss.). Należy do niego ponad 30 gatun­ków, z czego dwa są rodzime dla Pol­ski.

Lipa — rodzimy gatunek miododajnej rośliny | Botaniki

Pierw­szym, naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­nym w Pol­sce gatun­kiem z rodzaju Tilia jest lipa drob­no­listna (Tilia cor­data Mill.). Wystę­puje powszech­nie na tere­nie całego kraju. Dora­sta do wyso­ko­ści 40 m. Śred­nica liści wynosi od 7 do 9 cm. Zazwy­czaj żyje około 300 lat. Euro­pej­ską Rekor­dzistką jest lipa drob­no­listna rosnąca w Ober­bay­ern w Niem­czech, któ­rej wiek sza­cuje się na ok. 1200 lat.

Dru­gim gatun­kiem wystę­pu­ją­cym natu­ral­nie w Pol­sce jest lipa sze­ro­ko­listna (Tilia pla­ty­phyl­los L.). Dora­sta do podob­nej wyso­ko­ści co lipa drob­no­listna. Liście są duże, dora­stają do 12 cm dłu­go­ści. Naj­star­szym oka­zem rosną­cym w Pol­sce jest lipa sze­ro­ko­listna rosnąca w Czar­nym Potoku, któ­rej wiek sza­co­wany jest na około 530 lat.

Jakie są wła­ści­wo­ści lipy drob­no­list­nej?

Lipa znana jest ze swo­ich proz­dro­wot­nych wła­ści­wo­ści. War­to­ścio­wym surow­cem zie­lar­skim jest kwia­to­stan lipy, z któ­rego otrzy­muje się napary bogate we fla­wo­no­idy i olejki ete­ryczne.

Używa się ich jako środki wspo­ma­ga­jące lecze­nie prze­zię­bień i łago­dzące gorączkę, a także jako leki o dzia­ła­niu roz­kur­czo­wym. Lipa znana jest też z wła­ści­wo­ści regu­lu­ją­cych napię­cie i stres.

Jakie są właściwości lipy drobnolistnej? | Botaniki

Do czego wyko­rzy­stuje się lipę?

Susz lipy jest powszech­nie wyko­rzy­sty­wany jako suple­ment diety oraz jako sub­strat do pro­duk­cji wyro­bów far­ma­ceu­tycz­nych i kosme­tycz­nych takich jak żel pod prysz­nic czy pianka do mycia twa­rzy.

Z lipy robi się też syropy i kap­sułki prze­ciw­kasz­lowe. W pro­ce­sie suchej desty­la­cji, z drewna uzy­skuje się węgiel aktywny wyko­rzy­sty­wany w prze­my­śle far­ma­ceu­tycz­nym.

Niem­niej ważny jest miód lipowy, który cechuje się podob­nymi wła­ści­wo­ściami co susz. Ponadto, drewno lipowe jest bar­dzo mięk­kie, dzięki jest chęt­nie wyko­rzy­sty­wane przez rzeź­bia­rzy i toka­rzy.

Do czego wykorzystuje się lipę? | Botaniki Do czego wykorzystuje się lipę? | Botaniki

Lipa — mio­do­dajne drzewo nie­zbędne w Twoim ogro­dzie

Lipa nazy­wana jest zło­tem ogrod­nika nie tylko ze względu na moż­li­wo­ści wyko­rzy­sta­nia jej przez czło­wieka, ale rów­nież dzięki dobro­czyn­nemu wpły­wowi lipy na śro­do­wi­sko przy­rod­ni­cze. Lipa jest rośliną mio­do­dajną, co wpływa korzyst­nie na owady zapy­la­jące, czyli mię­dzy innymi błon­kówki, trzmiele, psz­czoły czy motyle.

Dostar­cza im pokarmu, dzięki czemu mogą się roz­wi­jać i wyda­wać na świat kolejne poko­le­nia. Sta­bil­ność eko­sys­temu w dużej mie­rze zależy od ilo­ści zapy­la­czy w śro­do­wi­sku, dla­tego sadze­nie lip w ogro­dach jest ogrom­nie istotne.

Co zro­bić z opa­dłymi liśćmi lipy?

Lipa pod­czas wege­ta­cji wytwa­rza znaczne ilo­ści bio­masy liścio­wej. Liście możemy pozo­sta­wić pod koroną drzewa jako natu­ralną ściółkę.

Jeśli jed­nak zde­cy­du­jemy się na jej wygra­bie­nie, opa­dłe liście lipy możemy wyko­rzy­stać do stwo­rze­nia czar­nego złota ogrod­nika — tzw. ziemi liścio­wej. Oprócz lipy świet­nie spraw­dzą się do tego także klon, lesz­czyna i drzewa pest­kowe.

Do czego wykorzystuje się lipę? | Botaniki Do czego wykorzystuje się lipę? | Botaniki

Jakie są wła­ści­wo­ści czar­nego złota ogrod­nika i do czego je wyko­rzy­stać?

Jest to uwa­run­ko­wane niską zawar­to­ścią garb­ni­ków mogą­cych ogra­ni­czać wzrost roślin, a także sto­sun­kowo szyb­kim roz­kła­dem liści.

Lipa jest jed­nak wyjąt­kowa. Dzięki wła­ści­wo­ściom anty­ok­sy­da­cyj­nym, bak­te­rio­sta­tycz­nym i fun­gi­sta­tycz­nym, może pośred­nio przy­czy­nić się do ogra­ni­cze­nia liczeb­no­ści bak­te­rii i grzy­bów ata­ku­ją­cych rośliny uprawne.

Zie­mia liściowa to zna­ko­mita próch­ni­cza mik­stura popra­wia­jąca struk­turę i wła­ści­wo­ści sorp­cyjne gleby. Może być odna­wial­nym zamien­ni­kiem torfu, a także dosko­na­łym kom­po­nen­tem do przy­go­to­wa­nia podłoża star­to­wego na przy­kład do przy­go­to­wa­nia roz­sad. Może słu­żyć też do ściół­ko­wa­nia rabat i grzą­dek co zna­cząco ogra­ni­czy paro­wa­nie wody i potrzebę pod­le­wa­nia.

Gadżety dla fanów lipy znaj­dziesz w Bota­niki!

Mamy nadzieję, że nasz arty­kuł poka­zał Ci, jak waż­nym ele­men­tem Two­jego ogrodu jest czarne złoto ogrod­nika.

Jeśli tak, jak my uwiel­biasz lipę, a przez więk­szość roku tęsk­nisz za wido­kiem i zapa­chem lipo­wych kwia­tów, mamy dla Cie­bie roz­wią­za­nie! Wybierz bluzkę, bluzę lub sty­lowy kubek z autor­skim moty­wem lipy i ciesz się jej pięk­nem przez cały rok!

źródła

  • Pigott C. D. (1991). Tilia cordata miller. Journal of Ecology, 79(4), 1147-1207.
  • Radoglou K., Dobrowolska D., Spyroglou G., Nicolescu V. N. (2008). A review on the ecology and silviculture of limes (Tilia cordata Mill., Tilia platyphyllos Scop. and Tilia tomentosa Moench.) in Europe. Romania, 15, 16.
  • Yildirim A., Mavi A., Oktay M., Kara A. A., Algur O. F., Bilaloglu V. (2000). Comparison of antioxidant and antimicrobial activities of tilia (Tilia argentea Desf ex DC), sage (Salvia triloba l.), and black tea (Camellia sinensis) extracts. Journal of Agricultural and food chemistry, 48(10), 5030-5034.
  • Toker G., Küpeli E., Memisoğlu M., Yesilada E. (2004). Flavonoids with antinociceptive and anti-inflammatory activities from the leaves of Tilia argentea (silver linden). Journal of ethnopharmacology, 95(2-3), 393-397.
Pola Wasilewska
Pola Wasilewska − magistrantka Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, współtwórczyni Szkolnego Koła Naukowego “Armillaria”, miłośniczka przyrody i grzybów wielkoowocnikowych.
Pokaż więcej wpisów z Lipiec 2023

Polecane

Zaufane Opinie IdoSell
4.87 / 5.00 2262 opinii
Zaufane Opinie IdoSell
2024-04-18
Super jakosc!
2024-04-18
Super, bardzo dobra jakość
pixelpixelpixelpixelpixelpixelpixelpixel