Ozdobne czy jadalne? Warzywa jadalne w ogrodach naturalistycznych

Rośliny towarzyszą ludziom od zawsze. Odkąd zaczęliśmy prowadzić osiadły tryb życia, zaczęliśmy uprawiać ziemię i zakładać pierwsze ogrody. Jednak rośliny od początku pełniły dla nas nie tylko funkcję pokarmową — dostrzegaliśmy w nich również ogromną wartość dekoracyjną. Dlatego z czasem zaczęliśmy sadzić nie tylko warzywa i rośliny uprawne, ale także gatunki typowo ozdobne. W praktyce jednak granica między nimi nigdy nie była całkowicie wyraźna. Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się, jakie najpiękniejsze rośliny jadalne możesz posadzić w swoim ogrodzie, aby cieszyć się ich wyglądem, a jednocześnie nie rezygnować z pysznych i zdrowych warzyw oraz owoców.

Rośliny jadalne mogą być tak samo ozdobne, jak typowe rośliny dekoracyjne

Podział na rośliny ozdobne i jadalne jest w dużej mierze sztuczny. W naturze wiele gatunków jednocześnie pięknie kwitnie, ma dekoracyjne liście lub pędy o ciekawych kształtach i kolorach, a jednocześnie jest źródłem wielu cennych składników odżywczych i może być z powodzeniem używane w kuchni do jedzenia surowo, do sałatki, na przekąskę, do deseru lub na przetwór. Do tej grupy należą między innymi:

• burak liściowy,
• amarantus,
• miechunka,
• zioła takie jak rozmaryn, tymianek, bazylia o purpurowych liściach.

Takie rośliny idealnie wpisują się w ogród naturalistyczny, wiejski i swobodny ogród ogrodowy oraz rabaty mieszane.

Burak liściowy – roślina jadalna o dekoracyjnych liściach do ogrodu naturalistycznego

Burak liściowy (Beta vulgaris var. cicla), nazywany także mangoldem, należy do rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae). Jego przodkowie pochodzą z rejonów basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu. Roślina była znana już w starożytności – uprawiano ją w starożytnej Grecji i Rzymie.

Dlaczego burak liściowy to idealna roślina jadalno-ozdobna?

Burak liściowy to doskonały przykład rośliny, która łączy funkcję użytkową i dekoracyjną. Jego duże, błyszczące liście oraz intensywnie wybarwione ogonki – czerwone, żółte, pomarańczowe czy różowe – sprawiają, że wygląda jak roślina ozdobna, choć jednocześnie jest przecież wartościowym warzywem.

Uprawa buraka liściowego

Uprawa buraka liściowego nie jets trudna! Najlepiej sprawdzi się stanowisko słoneczne lub półcieniste. Burak liściowy najlepiej rośnie w glebie żyznej i wilgotnej, ale dobrze radzi sobie także w cięższej, nawet lekko gliniastej ziemi.

Nasiona wysiewa się bezpośrednio do gruntu od połowy kwietnia. Roślina rośnie szybko, dlatego siew można powtarzać nawet do połowy lipca. Ważne jest, aby wysiew przeprowadzić po ustąpieniu przymrozków lub – w przypadku wcześniejszego siewu – zabezpieczyć młode siewki osłoną, ponieważ burak liściowy jest rośliną raczej ciepłolubną.

Zastosowanie buraka liściowego w kuchni

W kuchni burak liściowy wykorzystuje się bardzo wszechstronnie – młode liście można jeść surowo w sałatkach, starsze świetnie nadają się do duszenia, zup czy smoothie. W kuchni bałkańskiej wykorzystuje się go do dań przypominających nasze gołąbki.

Amarantus – ozdobna roślina jadalna o efektownych kwiatostanach

Amarantus (Amaranthus) również należy do rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae). Pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej. Był jedną z podstawowych roślin uprawnych cywilizacji Azteków i Inków już kilka tysięcy lat temu. Po podboju Ameryki jego znaczenie zmalało, ale dziś wraca do łask jako roślina superfood i roślina ozdobna.

Dlaczego warto posadzić amarantus w ogrodzie?

Amarantus zachwyca intensywnym kolorem liści i spektakularnymi kwiatostanami, przypominającymi zwisające, czerwono-purpurowe ogony. Dzięki temu świetnie sprawdza się w ogrodach naturalistycznych i wiejskich jako mocny akcent strukturalny. Do tej pory widziałam go wielokrotnie w ogrodach botanicznych i muszę przyznać, że za każdym razem robił na mnie ogromne wrażenie.

Warto jednak pamiętać, że roślina produkuje niemożliwą ilość nasion, co z jednej strony stanowi świetną stołówkę dla ptaków, a z drugiej może powodować obsiewanie się rośliny i trudności z opanowaniem jej na rabatach. Niewątpliwe plusy amarantusa:

• intensywny kolor,
• dekoracyjne pędy i kwiatostany,
• jadalne liście i nasiona.

Uprawa amarantusa i wykorzystanie w kuchni

Amarantus najlepiej rośnie w pełnym słońcu i na glebach przepuszczalnych, umiarkowanie żyznych. Wysiew przeprowadza się zwykle w maju, gdy minie ryzyko przymrozków. W kuchni wykorzystuje się zarówno liście – podobnie jak szpinak – jak i nasiona, które po ugotowaniu przypominają kaszę i mogą być używane do deserów, owsianek czy wypieków.

Miechunka – roślina o ozdobnych owocach do ogrodu naturalistycznego

Miechunka (Physalis) należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae), tak samo jak pomidor czy papryka. Miechunka jadalna (Physalis peruviana) była uprawiana w Ameryce Południowej od setek lat, natomiast miechunka ozdobna (Physalis alkekengi) znana była już w Azji i Europie w dawnych ogrodach ozdobnych.

Miechunka – smaczny i dekoracyjny owoc

Najbardziej charakterystyczną i wyjątkową cechą miechunki są ozdobne, papierowe osłonki owoców przypominające pomarańczowe lampiony. Jesienią stanowią wyjątkową dekorację ogrodu, a jednocześnie kryją jadalny, choć niewielki, owoc o słodko-kwaskowym smaku. Lampioniki są chętnie używane przez restauratorów i cukierników do ozdabiania potraw i ciast.

Uprawa miechunki w ogrodzie

Miechunka najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych i w lekkiej, przepuszczalnej glebie. Sadzi się ją zwykle po ostatnich przymrozkach. Owoce można jeść na surowo, dodawać do deserów albo przygotowywać z nich przetwory, dżemy i konfitury.

Najlepsze zioła do ogrodu naturalistycznego

• Rozmaryn (Rosmarinus officinalis) należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) i pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego. Był znany już w starożytnym Rzymie. Tworzy półkrzew o silnym aromacie i ładnej strukturze.
• Tymianek (Thymus) również należy do jasnotowatych i od wieków rośnie naturalnie w Europie Południowej. Tworzy niskie, pachnące poduchy i jest rośliną miododajną.
• Bazylia (Ocimum basilicum), również jasnotowata, pochodzi z Azji i była uprawiana już w starożytnych Indiach. Szczególnie dekoracyjne są odmiany purpurowe. Dziś stanowi podstawę kuchni włoskiej, a jej bordowe odmiany upiększają ogrody naturalistyczne.

Kwiaty jadalne – dekoracyjny element ogrodu i talerza

Kwiaty jadalne były wykorzystywane w kuchni od wieków – zarówno jako dekoracja, jak i składnik potraw.

• Nasturcja (Tropaeolum majus) należy do rodziny nasturcjowatych (Tropaeolaceae) i pochodzi z Ameryki Południowej. Do Europy trafiła w XVI wieku. Jest ceniona za pikantny smak i intensywne kolory kwiatów.
• Bratki (Viola × wittrockiana) należą do rodziny fiołkowatych (Violaceae). Ich dzicy przodkowie występowali w Europie już od dawna, a odmiany ogrodowe zaczęto tworzyć w XIX wieku. Są popularne jako dekoracja deserów. W zależności od odmiany mają najróżniejsze kolory, kształty i wielkości kwiatów, które wpasują się w każde gusta.
• Nagietek lekarski (Calendula officinalis) należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego i był uprawiany już w średniowiecznych ogrodach klasztornych jako roślina lecznicza i ozdobna. Jego płatki do dziś wykorzystuje się w farmaceutyce.

Ogród naturalistyczny jako połączenie piękna i funkcji

Rośliny jadalne mogą być równie dekoracyjne jak klasyczne rośliny ozdobne. W ogrodach naturalistycznych i wiejskich ten podział praktycznie przestaje istnieć – ogród może jednocześnie zachwycać wyglądem, pachnieć aromatem ziół i dostarczać owoców, liści oraz kwiatów do kuchni.

Ogrody naturalistyczne i stylizowane na dawne ogrody wiejskie nie tylko cieszą oko, ale także dają realne, mierzalne plony. Dodatkowo wspierają lokalne ekosystemy – stanowią źródło pokarmu dla zapylaczy i schronienie oraz pożywienie dla wielu gatunków lokalnej fauny.

Jeśli – tak jak my – cenisz rzeczy jednocześnie piękne i funkcjonalne, sprawdź naszą ofertę od botaniki. Tworzymy przedmioty codziennego użytku, takie jak kubki, koszulki i bluzy z motywami roślin i grzybów, projektowanymi w technice akwarelowej, inspirowanej dawnymi ilustracjami botanicznymi. Tworzymy produkty, które łączą estetykę z funkcjonalnością – sprawdź naszą ofertę i znajdź coś dla siebie.