Rośliny kojarzące się z Bożym Narodzeniem: Rajskie jabłko, groch, sucha trawa

Rośliny kojarzące się z Bożym Narodzeniem: Rajskie jabłko, groch, sucha trawa

Święta Bożego Narodzenia od zawsze były czasem związanym z radosnym biesiadowaniem i łączyły ze wspólnym siedzeniem przy stole, a także przygotowaniem oraz jedzeniem rozmaitych potraw.

W środku zimy trudno było o składniki sezonowe i świeże, dlatego używano wszystkiego, co dało się przechować w różnych formach – suszonych grzybów, wędzonych owoców czy kiszonek.

Dania i produkty miały też swój symboliczny wydźwięk i każda z 12 potraw łączyła symbole i tradycje. Pierogi, kasza, kutia czy miód służyły jako ofiara w kontaktach z zaświatami.

Chleb – twór uzyskany z bezkształtnej masy przy pomocy żywego ognia – symbolizował transformację i był uznawany za pokarm istot z zaświatów.

Rajskie jabłko

Historia jabłka w tradycjach wigilijnych łączy się bezpośrednio z drzewem z raju czyli choinką.

Aby dopełnić symbolikę, wieszano na niej jabłka. Szczególnie upodobano sobie rajskie jabłuszka ze względu na ich wyjątkowo ozdobny wygląd i niewielki rozmiar, dzięki którym wyjątkowo dobrze prezentowały się na świątecznym drzewku.

Zaproś wilka do stołu – czyli o historii grochu w tradycji wigilijnej

Wyjątkowym zwyczajem wigilijnym było zapraszanie wilka na wieczerzę.

Przygotowywano dla niego groch, aby najadł się i nie przychodził do gospodarstwa przez resztę roku.

Wypowiadano przy tym zaklęcie: „Wilczku wilczku choć do grochu żebyś nie przychodził w przyszłym roku".

To ujmujący przykład na to, że pomimo strachu, jaki budził wilk, traktowano go z szacunkiem i starano się z nim koegzystować. Zwyczaj ten zanikł na początku XX wieku.


Siano nie tylko pod obrusem

Tradycyjnie pod stół wigilijny daje się siano, aby upamiętnić stajenkę w Betlejem, a także by zapewnić dobrobyt i bogactwo. Wcześniej z siana i słomy robiono ozdoby w kształcie rozet, wieńców czy warkoczy, które umieszczano jako ozdobny w oknach domu, na ścianach czy pod sufitem.

Po wieczerzy umieszczano je na pniach drzewek owocowych, co miało chronić przed robactwem w przyszłym roku.

Skład botaniczny siana nie był dokładnie znany, natomiast ważne było, aby był różnorodny. Starano się, żeby do ozdób używać tylko niepołamanych źdźbeł i dobrze wymłóconych kłosów. Niezamężne młode kobiety wyciągały z siana pojedyncze rośliny i w ten sposób wróżyły swoje przyszłe losy.

 

ŹRÓDŁA

Żmuda A. J. (1919). Rośliny używane w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Sylwan, 37(10-12).

Rotter L. Rośliny–symbole, inspiracje czy pokarm Znaczenie roślin w kulturze ludowej. ZNAK, SYMBOL A RITUÁL V TRADÍCIÁCH A PREJAVOCH ĽUDOVEJ ZBOŽNOSTI, 84.

Wierzbicka A. (2012). Magia, wierzenia a gwarowe określenia roślin. Rozprawy Komisji Językowej, (58), 363-372.

Coelho P. Symbolika religijna i cmentarna wybranych roślin.

Rusek I. E. (2021). „Jedz, laleczko…", czyli o zaświatowym charakterze niektórych potraw. Bibliotekarz Podlaski, 53(4), 193-206.

Ostrowska-Knapik A. (2018). WIELKANOCNE I BOŻONARODZENIOWE TRADYCJE ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO. ZAPOMNIANE CZY KULTYWOWANE?. OSTRAVA 2018, 22, 135.

Piesta J. (2013). POZOSTAŁOŚCI Z PRZEDCHRZEŚCIJAŃSKICH WIERZEŃ SŁOWIAŃSKICH W DZISIEJSZEJ POLSKIEJ TRADYCJI LUDOWEJ. Zeszyty Cyrylo-Metodiańskie, (2), 151.

 


Rośliny kojarzące się z Bożym Narodzeniem: sosna, jodła, wilczomlecz (gwiazda betlejemska), jemioła, ostrokrzew, mak

Storczyki uprawiane w domu - Vanda, Cymbidium, Phalaenopsis